Phương pháp phòng trừ các loại sâu bệnh gây hại trên cây chuối

Chuối là một loại cây có thể tồn tại và sinh trưởng khá dễ dàng. Đó cũng là lý do vì sao ở nhiều nơi, bà con thường trồng và chăm sóc chúng theo kinh nghiệm là chủ yếu. Chính vì vậy, cây chuối cũng thường gặp nhiều loại sâu bệnh. Để trồng chuối có năng suất cao và có hiệu quả, người làm vườn cần phải hiểu và biết một cách thấu đáo những điều kiện cần và đủ cho cây chuối sinh trưởng để cho năng suất cao chất lượng tốt. Sau đây tôi chỉ xin giới thiệu một số loại sâu bệnh hại chính trên cây chuối và cách phòng trị có hiệu quả với mong muốn nâng cao hiệu quả của người trồng chuối.


1. Sâu đục thân

Do sâu đục thân chuối hay còn gọi là sâu vòi voi (Danh pháp khoa học: Cosmopolites sordidus) là một loài côn trùng trong họ Dryophthoridae, chúng là loài côn trùng ký sinh và gây hại trên cây chuối. Còn được gọi là con nhậy, con bọ đầu dài hay con sùng đục gốc chuối, nhìn chung nơi nào trồng chuối cũng đều thấy có mặt của loài sâu hại này, nhất là trên giống chuối già (chuối tiêu). Đây là loại sâu nguy hiểm gây hại cho vườn chuối.


Triệu chứng: Cây chuối có hiện tượng còi cọc,trái nhỏ, lá bị rủ xuống và héo, có khi cả khóm chuối bị chết rủ, buồng chuối dễ bị gãy, cây chuối dễ bị đổ ngã. Khi chẻ cây chuối thấy bên trong có những con sâu màu trắng ngà, rất mập, không có chân.


Sâu đục thân chuối còn gọi là sâu vòi voi


Con trưởng thành là một loại bọ cánh cứng đầu dài, có màu nâu đen hoặc màu xám đen, cơ thể hình bầu dục, dài 12 - 16ly, chiều ngang 3 - 4 ly,và có vòi dài khoảng 3 ly, chúng hoạt động và đẻ tứng vào ban đêm, ít khi bay mà thường di chuyển bằng cách bò, con cái thường đẻ trứng rải rác ở giữa các bẹ lá, vào chổ bẹ hay cuống lá bị thối nhũn, hoặc đục lỗ nhỏ ở mặt ngoài bẹ của những cây chuối đang có hoặc sắp có buồng rồi đẻ trứng vào đó. Con trưởng thành cái cũng có thể chui xuống đất dùng vòi nhỏ đầu đục củ chuối thành nhiều lỗ nhỏ rồi đẻ trứng vào đó. Con trưởng thành có thể sống tới 2 năm.

Trứng có hình bầu dục dài khoảng 2 ly, màu trắng, thời gian trứng kéo dài khoảng 6-7 ngày. Sau khi nở sâu non đục vào trong thân giả thành những đường ngang dọc trong thân cây, các đường hầm này ngày càng dài và rộng ra (tại các lỗ đục thường thấy có nhựa chuối tiết ra lầy nhầy màu vàng đục), đi đến đâu sâu để lại một đường phân như mùn cưa. Nếu nặng thân cây bị rỗng, làm cho thân bị thối, lá vàng, nõn bị héo, củ thối và cuối cùng cả cây bị chết. Nếu cây đã có buồng thì thường sẽ bị gãy ngang thân hoặc gãy cuống buồng.

Thời tiết nóng, ẩm là điều kiện tốt để sâu sinh trưởng và phát triển.

Biện pháp phòng trừ

Không lấy giống ở những vườn chuối đang bị sâu gây hại. Trước khi trồng cần cắt bỏ những bẹ, những cuống lá bị thối, thu gom tất cả những bộ phận cắt bỏ này đem thân hoặc tiêu hủy. Nên ngâm cây giống vào dung dịch nước thuốc Basudin hoặc Furadan theo nồng độ khuyến cáo của nhà sản xuất để diệt sâu

Tránh chất đóng giống chuối qua đêm trước khi đem trồng.

Thường xuyên thu gom những bẹ lá, cuống lá đã bị thối, bị khô, dọn sạch lá già, lá khô, cỏ rác trong vườn. Định kỳ tỉa bỏ những cây con dư thừa… tạo cho vườn chuối luôn được thông thoáng.

Với những vườn đã bị sâu hại nhiều, sau khi thu hoạch buồng cần phải chặt bỏ sát gốc, đào bỏ hết cả phần củ rồi đưa ra khỏi vườn tiêu hủy.

Cũng có thể thân một số loại thuốc dạng hạt như Furadan, padan, Basudin, Regent… rải vào xung quanh gốc chuối cách gốc 20 - 30cm. Hoặc han thuốc trừ sâu phun xịt vào than cây để diệt sâu. Nếu bị nặng cần bỏ và luân canh cây trồng khác.

2. Rầy mềm

Nguyên nhân gây bệnh: Do loại rầy mềm Pentalonia nigronervosa gây ra. Rầy có kích thước rất nhỏ, dài khoảng 1mm, màu nâu đen.


Triệu chứng:
 Quan sát thấy cây chuối lá mộc thành bó, lá mọc thẳng cuống ngắn,lá dễ rách. Khi bị nặng bụi chuối lùn hẳn, không có trái, nếu có thì trái cũng không chín.

Rầy mềm hút dịch cây, có khả năng truyền bệnh khảm cho cây, chất tiết của rầy thu hút nấm bồ hóng tấn công gây ảnh hưởng đến năng suất, chất lương quả.

Rầy mềm thường ở phần gốc thân chuối hay trong các lá già gần mặt đất, quần thể rầy thường ẩn nấp dưới các bẹ lá của phần thân cây chuối đã khô một phần. Khi mật độ cao có cả ở phần non của lá, cả với các lá đang cuốn. Chu kỳ sinh trưởng 10-15 ngày, thành trùng có thể sống 8 - 26 ngày.

Biện pháp phòng trừ

Vệ sinh vườn sạch sẽ thông thoáng, cắt bỏ và thu gom các lá già ra ngoài vườn để tiêu hủy. Không tủ đống vào gốc.

Đào bỏ các cây bị bệnh nặng, nhặt hết cả củ, đồng thời phun trừ rệp bằng nấm xanh – nấm trắng để vừa giữ được môi trường hạn chế dịch hại phát sinh nhiều. Phun ướt đều lên cả lá, thân và gốc cây chuối.

Không dùng cây con ở vườn đã bị bệnh để làm giống. Nếu vườn bị bệnh nặng phải phá bỏ trồng cây khác trong khoảng 1 năm mới trồng lại chuối được.

3. Nhóm bệnh do virus gây ra

Nhóm này gồm các bệnh: chùn đọt, khảm lá, sọc lá. Đối với nhóm bệnh này hiện không có thuốc trị. Thời gian từ khi cây chuối bị nhiễm bệnh đến khi phát hiện bệnh ra bên ngoài kéo dài 3 – 4 tháng nên khi phát hiện bệnh cần phải đào bỏ ngay và xử lý đất thật cẩn thận (đào hố chôn rồi rắc vôi, đem đốt bỏ …). Trước khi trồng lại phải rắc vôi xử lý sau 1 tháng mới trồng lại.

Bệnh chùn đọt (Bunchy top virus): Cây bị bệnh lá mọc chụm lại ở ngọn thân giả, lá nhỏ, bìa bị vàng, mép lá uốn cong, cuống lá ngắn lại. Trên phiến lá có các sọc xanh lợt chạy song song với các gân phụ.

Bệnh chùn đọt chuối

Bệnh khảm lá (CMV: Cucumber Mosai Vius): Bệnh do virus gây hại. Cây bị bệnh lá có sọc vàng từ ngoài bìa lá vào cuống lá, cây phát triển kém. Khi phát hiện cây bị bệnh cần phải đào bỏ và xử lý ngay để tránh lây nhiễm.

Bệnh sọc lá chuối (CSV): Bệnh do virus gây hại. Các bệnh do virus gây hại đều có khả năng truyền từ cây này sang cây khác, bệnh lây lan trực tiếp qua con giống và trung gian truyền bệnh như rầy mềm sống ở các bẹ lá chuối, tuyến trùng trong đất truyền virus từ cây này sang cây khác hoặc trong quá trình đánh tỉa con chuối, cắt lá chuối,…

Phòng Trừ

Trong trường hợp vườn chuối đã bị bệnh và đang có chiều hướng lây lan rộng, cần tiến hành ngay một số biện pháp sau:
  • Vệ sinh vườn sạch sẽ tạo độ thông thoáng cho vườn chuối. Cắt bỏ và thu gom các lá già để tiêu hủy, không tủ vào gốc.
  • Đào bỏ các cây bị bệnh nặng, nhặt hết cả củ để tiêu hủy đồng thời phun thuốc phòng trừ rệp.
  • Không sử dụng cây con ở vườn đã bị bệnh để làm giống.
  • Nếu vườn bị bệnh nặng nên phá bỏ và trồng cây khác trong khoảng 1 năm sau mới trồng lại chuối được.

4. Nhóm bệnh do nấm và vi khuẩn gây ra

Bệnh héo rũ parama

Biểu hiện
Bệnh do nấm Fusarium gây ra. Nấm bệnh gây hại lưu tồn trong đất và các cây bệnh. Nấm có thể sống hoại sinh trong củ chuối và các bộ phận khác một thời gian dài, lây lan chủ yếu theo cây chuối con và đất có mang mầm bệnh. Nấm bệnh xâm nhập chủ yếu qua chóp rễ hoặc qua vết thương ở rễ. Sau khi xâm nhập, nấm sẽ phát triển trong mạch mọc làm cho cây bị vàng héo.

Cây chuối bị nhiễm bệnh Panama thường có hiện tượng vàng từ lá già lên các lá non. Triệu chứng vàng phát triển từ bìa lá và lan vào hướng gân lá. Lá bị bệnh thường héo, cuống gãy và lá treo trên thân giả, đôi khi cuống lá cũng bị gãy ở phần giữa phiến lá. Trên các lá già bị héo khô quanh thân giả, chỉ còn một số lá đọt xanh và mọc thẳng, các lá đọt này có màu xanh nhạt hơi vàng hoặc bị méo mó, nhăn nheo, cuối cùng khô héo.

Bệnh làm cây bị chết nhưng thân không ngã đổ. Các bẹ ngoài bị nứt dọc, các chồi con vẫn phát triển xung quanh nhưng sau đó cũng bị héo rụi. Cắt ngang thân giả sẽ thấy các bó mạch có màu nâu vàng, cắt ngang thân thật (củ chuối) các mạch có màu đỏ nâu và bốc mùi hôi.

Phòng Trừ
Thường xuyên kiểm tra và vệ sinh vườn sạch sẽ, cắt bỏ những lá bệnh đem đốt, thoát nước tốt. Phun đồng xanh để rửa sạch nấm khuẩn trong vườn (vào mùa mưa thì 15-20 ngày phun 1 lần).

Nên chọn đất có độ pH hơi kiềm để trồng chuối.

Không dùng chuối con ở các vườn bị bệnh làm giống. Gọt sạch rễ và đất ở gốc, bón vôi vào hố trước khi trồng.

Nếu vườn chuyên canh chuối mà bị bệnh nặng nên ngưng canh tác. Cho ngập nước từ 2-3 tháng để diệt mầm bệnh.

Sử dụng bộ sản phẩm nấm đối kháng tưới gốc để phòng và diệt trừ tận gốc nấm bệnh có trong đất. Đối với phòng bệnh pha 400 lít nước và 200 lít cho chữa bệnh.

Bệnh đốm lá (cháy lá)

Bệnh do nấm Sigatoka vàng và Sigatoka đen gây ra. Bệnh gây hại trên lá tạo ra những hình bầu dục có màu nâu với viền vàng rất rõ (Sigatoka vàng). Đối với Sigatoka đen những đốm bệnh có màu sậm hơn và xuất hiện ở mặt dưới của lá. Bệnh phát triển mạnh vào những tháng mùa mưa và mùa có sương, ẩm ướt, bệnh nặng ảnh hưởng tới năng suất của cây.

Phòng Trừ
Vệ sinh vườn sạch sẽ, cắt tỉa lá già và lá bị bệnh đem đốt. Thoát nước tốt cho vườn chuối trong mùa mưa.

Phát hiện cây bị bệnh cần phun kết hợp cả đồng xanh+ nấm đối kháng để xử lý triệt để bệnh. Pha 200 lít nước phun 2-4 lần trong mùa mưa.

5. Nhóm bệnh gây hại trên quả

Nhóm này gồm các bệnh: đốm đen (Fruit Freckle) và bệnh chấm đen (Deigh toniella speckle), bệnh rỉ nước ở quả chuối.

Bệnh do nấm gây ra. Gây hại mạnh vào mùa mưa khi ẩm độ không khí cao.

Bệnh đốm đen và bệnh chấm đen thường xảy ra cùng 1 lúc trên cùng một buồng chuối. Bệnh lây nhiễm từ lá mang bệnh truyền qua buồng chuối. Những đốm đen trên quả chuối dân thường gọi là đốm trứng cuốc nhưng thực tế là do nấm bệnh. Bệnh này không ảnh hưởng tới chất lượng quả chuối nhưng làm mất vẻ đẹp thẩm mỹ của quả chuối nên không xuất khẩu được.

Phòng trừ giống như bệnh đốm lá vì đều là bệnh do nấm.

Bình Luận

Mới hơn Cũ hơn

Đọc Thêm